Првото СОС-Детско село во Македонија

Простор исполнет со многу верба во себе, и во другите

Влегувањето во единственото засега СОС-Детско село во Македонија, говори за специфична поврзаност на светот на децата и возрасните во еден, во име на сегашноста и идинината. Тука особено се почитува и минатото на секој од членовите на семејствата, на станарите на жолтите куќи. Селото е мало, како во цртаниот филм за Штрумфовите со површина од само 11.500 метри квадратни, сместено во скопската населба Ченто, спроти Основното учлиште “Дане Крапчев”.
 И како во сите села, околината е со зеленило, со ниви  и тревници, со соседи кои се посетуваат, со мало фудбалско игралиште на кое играат децата од 12-те куќи, но и нивните другари од  околните куќи и згради, во друга форма и боја. Има и нишалки, игралиште опремено со играчки - тоа е атмосферата во која го поминуваат своето детство 37 деца, се додека “не застанат на нозе” и не се оспособат да се борат со предизвиците на животот. За нив се грижат возрасните жители СОС-мајки, СОС-тетки, стручен и технички персонал.

Денеска во селото кое е регистрирано како приватна установа за социјална заштита  и  е дел од системот на овој вид заштита во државава, има 7 семејства, а неговите технички можности дозволуваат во него во иднина да се сместат 84 деца. Со свои принципи на работење, функционира од мај 2002 година, а основано е две години пред тоа, од страна на Здружението на граѓаните СОС-Детско село, кое е рамноправен член, заедно со 442 активни села од 131 земји во светот,  на матичната организација СОС-Киндердорф интернационал (австриска невладина, приватна организација, основана во 1949 година). Со нејзина финансиска поддршка, СОС-Детското село во Македонија работи и денес.  

“Одвреме-навреме добиваме мали донации од различни страни во земјава, но с# уште сметаме дека е рано за голема кампања со која би се овозможила финансиска поддршка за опстојување од страна на  македонските граѓани” - вели Катерина Илиевска, претставник на СОС-Киндердорф интернационал, која е дел од стручниот тим што го сочинуваат психолог, педагог и социолог, а на кои, по потреба, им помагаат и стручни лица однадвор .

Приемот на децата за кои родителите не можат да се грижат од најразлични причини, или пак немаат биолошки родители, се врши преку центрите за социјална  помош, кои ја вршат улогата на старатели. Преку нив (доколку е можно), се обезбедува и контактот на децата со биолошките родители и роднините. На таа комуникација инсистира и стручниот тим во Детското село, сметајќи ја за исклучително потребна.

Постоењето на селото отвори и две нови професии - СОС-мајка и СОС-тетка. Мајката живее со децата во селото, сочинувајќи го семејството составено од браќа и сестри, се грижи за неговото функционирање, за домашните работи, за здравјето, за воспитувањето на децата, им ја обезбедува потребната љубов и стабилност. За да се здобијат со тој статус, мајките претходно поминуваат низ обуки и тестирања, по што се вработуваат во селото и работат според принципите кои се почитуваат во сите детски села во светот. Ја почитуваат семејната историја, културните врски и религијата на секое дете. Нив ги заменуваат СОС-тетките кога имаат слободни денови, кога се на одмор и во различни неопходни ситуации.

Во семејствата живеат заедно деца, мајки и повремено тетки од различно етничко потекло, но важно е да се напомене дека биолошките браќа и сестри не се раздвојуваат. Децата во чии домови влеговме и кои ги сретнавме во селото сакаа да се фотографираат, да разговараат со нас и да покажуваат какви играчки имаат, какви им се креветите во собите во кои спијат, каква музика слушаат, но и какви подароци за родендени добиваат. Детското село според своите правила ќе се грижи за нив се додека не станат “свои луѓе”, додека не постигнат одредена психофизичка, образовна спремност, за да најдат работа според своите способности и средства за издршка. Во семејните куќи тие ќе останат до 14-15 годишна возраст, а потоа е предвидено да одат во станови во непосредна близина, каде што заедно ќе живеат од 8 до 12 младинци под надзор на педагози и психолози.

“Во Македонија потреба од такви станови ќе се јави за  3-4 години кога децата ќе пораснат, а целта на таквото сместување е подготовка и развивање на искуствата стекнати во семејствата. Тие и понатаму ќе бидат помагани со финансирање на студии или преку продолжена помош за барање работа, а помошта може да трае до 26-27 години, во зависност од земјата и детето” - потенцира Катерина Илиевска.

Социјалниот работник Марко Јанев е задоволен од односот на соседите кон семејствата и напоменува дека децата се добро прифатени, интегрирани со децата од околината, со кои си играат,  тренираат и фудбал, одат на часови по таеквондо. Запрашан за нивното меѓусебно комуницирање кога станува збор за етничкото потекло, вели:

”Децата не се идентификуваат по етничкото потекло, туку по живеењето во Детското село. Засега немаме потреба за сензибилизација од таков вид. Можеби звучи чудно, но овде не се чувствува разлика меѓу децата по етничко потекло, ниту кај децата ниту кај мајките. Од 7-те СОС -мајки, една е Албанка, а две се Бошњачки. Немаме пречки ниту во јазичната комуникација меѓу децата и возрасните кои најчесто зборуваат македонски, а во семејството каде што мајката е Албанка, се говори на албански, бидеќи и децата се Албанци. Во “мешаните” семејства се слават и муслимански и христијански празници и се инсистира на позитивни меѓусебни релации. Работиме според конвенциите на ОН за заштита на детето на почитување на различните култури, религии, на  етничко потекло”. 

Стручниот тим е задоволен од сегашната комуникација со државните структури и од покажаниот интерес на неколку фирми и приватни лица за донирање. Локалните донации се дел од буџетот и претставуваат соодветна заштеда за семејствата. Минатата година во буџетот донациите и средствата добиени од продажба на новогодишни  честитки учествувале со 10%, што се смета за релативно добра  покриеност со донации.

Стручните лица очекуваат селото постепено да се наполни со предвидените  84 деца во дванаесетте семејни куќи, но не предвидуваат кога, бидејќи процедурата  за прием на децата не е едноставна. Бројот на нови членови на семејствата варира од година во година. Лани биле примени 33 деца, а годинава 4, но стручниот тим динамиката за прием за македонски услови ја смета за нормална. Тие напоменуваат дека во БИХ пополнувањето одело многу брзо, но и дека оди бавно и во земји каде социјалната грижа е многу поголема.  Во СОС-Детското село се згрижуваат деца без психофизички пречки, поради текот на едукацијата и формата на згрижување која што се одвива таму.  

 

Наташа Георгиева, СОС-мајка која ги чека првите членови на своето семејството

“Љубовта кон децата и исполнување на сопствената празнина беше мојот мотив да живеам и да работам тука”

 

 

Мерима Авдовиќ, СОС-мајка

“Ова не е професија, туку живот. Не можеш  да  бидеш СОС-мајка ако не се соживееш со с$ што е тука. Овде децата учат многу работи, се стекнуваат со хигиенски навики, како да работат со пари, да комуницираат меѓу себе и со околните жители, да одат и на пазар.